Memoria eta hizkuntzen ikaskuntza

“Ez al zara gogoratzen nola esaten den Toldo ingelesez? Baina, atzo ikusi genuen! Altxa eskua norbaitek inoiz antzeko zerbait esan badu. Batzuetan, memoriak nola funtzionatzen duen ez jakiteak pentsarazi dezake ikasleek ez dutela zerbait gogoratzen, ikasteko ahaleginik egin ez dutelako. Eta arrazoia duzu hori pentsatzen… gehienetan. Hala ere, ikerketek diote hitz bat ¹epe luzeko memorian gordetzea ez dela dirudien bezain erraza. Lehenik eta behin, zenbat gogoratzen garen hasierako kodetze-prozesuaren araberakoa da neurri handi batean, eta fase horretan, irakasleak ikasleak berak baino ardura handiagoa du.

Kodetzea

²Kodeketa eraginkorra hainbat faktoreren araberakoa da. Hitz bat ikasten denean garrantzitsuena egiten diren loturen aberastasuna da. Datu berriak ³lan-memorian sartzen diren bakoitzean, epe luzerako memorian dauden ezagutza-eremuak aktibatzen dira eta kodetze fasean eratutako memoria-arrastoa indartzen duten esteken datu berriak bilatzen dira. Hartu “toldo” hitza adibide gisa. Ingelesezko hitza “awning” da eta elkarrekin ikusten baditugu, agian beranduago gogoratuko dugu edo ez. Hala ere, ikasleek askoz ere litekeena da gogoratzea “awning” “yawning”ren oso antzekoa dela uste badute. Ondoren, irakasleak aharrausi bat egin dezake ikasleen epe luzeko memoriatik “aharrausi” hitza berreskuratzea errazteko.

Berreskuratze aktiboa

Informazio berria gogoratu ahal izateko funtsezko faktore bat berreskuratze aktiboa da. Hizkuntza berria maiz berrikusi eta modu ezberdinetan erabili behar da epe luzerako memorian betirako gorde nahi badugu, hizkuntza berriaren eta dauden datuen arteko loturak sendotuz. Gainera, hizkuntza berria ikastean zailtasun-elementu bat gehituz gero, ikaskuntza hori gogoangarriagoa bihurtzen da: azken finean, uste baino garrantzitsuagoa da “no pain, no gain” esaera zaharra.

Era berean, irakasleak hizkuntza zati berri bat berreskuratzen duen unea ere kontuan hartu behar da. Kang et al-ek 2013ko ikerketaren arabera, hitz berri bat epe luzeko memorian gorde dezaake irakasleak ikasleei hitza berehala errepikatzen ez badie, adibidez, marrazki bat erakutsiz. Horren ordez, hobe da 4 segundo itxarotea hitza entzun eta errepikatu aurretik. Hala, ez du kodetze-prozesua oztopatzen eta askoz errazagoa da hitz berria gogoratzea.

Lo egin

Hizkuntza berri bat gogoratzeko beste faktore garrantzitsu bat ondo lo egitea da. Dumay & Gaskel-ek 2007an egindako proba batean, gau baten ondoren hitz berriak gogoratzeko aukera gehiago zeudela ikusi zuten. Eta ez hori bakarrik: goizean ikasitako hitzak eraginkorrago berreskuratu ziren hurrengo goizean, lo egin ondoren. Eta zuk zure ikasleek klasean bakarrik lo egiten zutela uste zenuen, hitz berriak epe luzeko memorian gordetzen ari ziren!

Klaseetako jarduerak

Klasean hainbat jarduera erabil ditzakegu ikasleei hitzak memorizatzen laguntzeko. Adibidez, xehetasun-maila handia duten irudiak erabil ditzakegu ikasleek memoriza ditzaten eta xehetasun horiei buruz elkarri galde ditzaten, edo ikasleek ahal duten esaldi luzeena esatea, bikotekideak esandakoa errepikatuz eta bakoitzari hitz bat gehiago gehituz. Gure adimenak oroitzapen bisualak gogoratzeko bereziki trebea da eta Loci metodoa erabil dezakegu (adimenaren jauregia edo Sherlockek BBCko serie handian bere oroitzapenak nola onartzen zituen ere esaten zaio) ustiatzeko. Ikasleek leku bat (jauregi bat bezalakoa) imajinatu besterik ez dute beren oroitzapenak gordetzeko. Gela bakoitzak gogoratu nahi duen informazio zati bat edukiko du. Lekura itzuli eta gela bakoitzean zer dagoen ikusi besterik ez dute egin behar. Magia!

Laburpena

Gogoratzen laguntzeko, hona hemen puntu garrantzitsuenen laburpena:

• Saiatu informazio berria lehendik dakizunarekin erlazionatzen.
• Berreskuratze praktika ikasleei informazio berria gogoratzen laguntzeko funtsezko faktorea da.
• Esfortzu maila bat gehitzeak ikasleei oroitzapen iraunkorrak garatzen lagunduko die.
• Hizkuntza berria etengabe berrikusi behar da.
• Ikasleek ez dezatela hitzik errepikatu berehala kodetu ondoren: itxaron 4 segundu hori egin baino lehen.
• Lo egiteak laguntzen du.
• Gogoratu ikasleen memoria klasean trebatzea.

 

Eta gogoratzen dudanez, hauxe da memoriari eta hizkuntzen ikaskuntzari buruz kontatu nahi nizun guztia. Edo agian zahartzen ari naiz eta nire memoria ez da lehen zena.  Dena den, barkatuko badidazue, orain lo pixka bat hartuko dut: gauzak gogoratzeko oso ona dela entzun bait dut.

 ______________________

¹Epe laburreko memoria biltegitik informazioa hartu eta oroitzapen iraunkorrak sortzen dituen garuneko memoria prozesua.

²Hitz berri bat ikasi beste ezagutzarekin erlazionatuz.

³Biltegiratzeko denbora mugatua duen aldi baterako eskuragarri dagoen informazioa.

 

London School

Closer than you think