BIKOIZKETAK ERAMAN ZUENA!
Hitzez hitz itzulita magia galtzen duten zinemako esaldi ikonikoak
Zenbat aldiz ikusi duzu film bat itzulita eta sentitu duzu esaldi batek ez zuela guztiz funtzionatzen? Egia esan, itzultzaileek ez dituzte esaldiak bakarrik itzultzen, emozioak ere itzultzen dituzte, eta batzuetan lan hori benetan zaila izaten da.
Ingelesa, bereziki, esamolde, hitz-joko eta esanahi bikoitzez beteriko hizkuntza da. Horiek hitzez hitz itzultzen saiatuz gero, emaitza hondamendi hutsa izan daiteke. Gaurko English Through Pop Culture berezian, ingelesezko zinemako esaldi ikoniko batzuk aztertuko ditugu, literalki itzulita, beren esanahiaren zati handi bat galtzen dutenak.
1. The Big Bang Theory eta “Bazinga!”-ren misterioa
Esaldia: “Bazinga!”
Erronka: Norbait iraintzeko erabiltzen den asmatutako hitz bat itzultzea.
Gaztelaniazko irtenbidea: “¡Zas, en toda la boca!”
Sheldon Cooperrek txantxa bat egiten duenean edo bere nagusitasun intelektuala erakutsi nahi duenean, bere “Bazinga!” ospetsua erabiltzen du. Baina nondik dator hitz hori? Ez dago guztiz argi. Azkenean, itzultzaileek bi aukera zituzten: bere horretan uztea edo gaztelaniara egokitzea ikusleek txistearekin bat egin zezaten. Bigarren aukera hautatu zuten, gaur egun denok ezagutzen dugun “¡Zas, en toda la boca!” esaldiarekin.
2. Game of Thrones eta “Hold the door” dramatikoa
Esaldia: “Hold the door!”
Itzulpen literala: “Eutsi ateari!”
Burukoa: Izen propio baten jatorria.
Hau da, zalantzarik gabe, azken urteetako bikoizketaren erronkarik handienetako bat. Denbora luzez galdetu genion geure buruari zergatik Hodor pertsonaia maitagarriak hitz bakarra esaten zuen: “Hodor”. Seigarren denboraldian jakin genuen arrazoia, izan ere, gaztetan kolapso bat izan zuen “Hold the door!” (“Eutsi ateari!”) esaldia behin eta berriz oihukatzen ari zela.
Esaldia etengabe errepikatzean, pixkanaka batu eta deformatu egin zen:
Hold the door > Holdoor > Hodor
Hori gaztelaniara edo beste hizkuntza askotara modu naturalean eramatea ia ezinezkoa izan zen.
3. Gran Torino eta irain kulturalak itzultzearen erronka
Erronka: Auzokide zahar eta kexati baten hiztegi iraingarria egokitzea.
Itzulpenaren maisutasuna: Baliokideak bilatzea.
Film honetan, Clint Eastwooden pertsonaiak bere auzokide asiarrak izendatzeko mespretxuzko termino oso espezifikoak erabiltzen ditu. Gaztelaniaz hitz horien parekorik ez dagoenez, itzulpen-taldeak berrasmatu egin behar izan zituen, jatorrizkoaren tonu mingarria mantenduz eta, era berean, ikusleentzat ulergarri eginez.
Gainera, Eastwoodek nahita gaizki ahoskatzen du bere auzokideen etniaren izena: “Hmong” beharrean “Hummong” esanez (gaztelaniazko bikoizketan “Jamón” bihurtu zuten). Era berean, Thao gazteari “Toad” (“apo”) deitzen dionean bere izenarekin hitz-jokoa eginez, gaztelaniaz “Atontao” irainera moldatu zuten.
4. Bugs Bunnyren esaldi mitikoaren aldaketa
Esaldia: “What’s Up, Doc?”
Gaztelaniazko irtenbidea: “¿Qué hay de nuevo, viejo?”
Batzuetan, itzulpen literalak huts egiten du testuinguru kulturala kontuan hartzen ez denean. Looney Tunes marrazki bizidunen jatorrizko bertsioan, Bugs Bunnyk beti “What’s Up, Doc?” esaten du. Guk, ordea, “¿Qué hay de nuevo, viejo?” moldaketa bikainarekin hazi gara.
Garai hartako ingelesean, “Doc” hitzak ez zuen “medikua” esan nahi; “lagun”, “mutil”, “adiskide” edo “kide” bezalako esanahia zuen. Horregatik, itzulpen literala egiteak ez zuen zentzurik, eta egokitzapenak askoz hobeto islatu zuen pertsonaiaren izaera.
Ingelesa ikastea ez da hiztegi bat buruz ikastea eta hitz bat beste batekin ordezkatzea; hiztun natiboek nola pentsatzen duten ulertzea baizik. Zinema tresna bikaina da benetako esamoldeetara, esanahi bikoitzetara eta hizkuntzaren erritmora ohitzeko.
Beraz, hurrengoan film bat ikusten duzunean, saiatu azpitituluak ingelesez jartzen. Ikusiko duzu bikoizketak, denbora mugak eta ezpain sinkronizazioa direla eta, batzuetan atzean utzi behar dituen ñabardura ugari aurkitzen dituzula.
London
Closer than you think
