ZERGATIK IRUDIKATZEN DITUGU MAMUAK MAINDIRE ZURI BATEKIN?
Inoiz galdetu al diozu zeure buruari zergatik irudikatzen ditugun mamuak maindire zuri batekin eta begien ordez bi zulorekin? Gaur, urriaren 2an, eta Halloween ospatzeko aste gutxi falta direla, elementu hori mamuen irudikapen ezagunenetako bat zergatik bihurtu den azalduko dizuegu.
Eta erantzunak hainbat mende atzera garamatza, Erdi Arora zehazki. Garai hartan, hilkutxak luxuzko objektuak izan ohi ziren, eta ez zeuden guztion eskura. Horregatik, haien senideak lurperatzeko, familia askok oihal zurizko pieza batean biltzen zituzten; oihal hori “hil-oihala” edo “mortaja” izenez ezagutzen zen.
Gainera, garai hartako herri sinesmenaren arabera, jendeak betiko bizitza hilobiratu zuten arroparekin igaroko zutela uste zuten. Horregatik, hil oihal edo maindire batean bildutako pertsona baten irudia espirituen irudikapenarekin lotzen hasi zen. Norbaitek mamu bat irudikatzen zuenean, lurperatu zuten itxura berarekin irudika zezakeelako: oihal zuri batez estalita.
Baina, nondik datoz bi zuloak? Begientzako bi zuloek ez dute antzinako hileta tradizio batean jatorria. Mamu bat irudikatzeko erabiltzen den baliabide herrikoi bat baino ez dira. Irudi hori antzerkiarekin, ilustrazioekin eta, geroago, herri kulturarekin batera joan zen bilakatzen.
XX. mendean, mamua irudi beldurgarri hutsa izateari utzi eta pertsonaia atsegin eta dibertigarri ere bihurtzen hasi zen zinemari esker. Disney-ren The Lonesome Ghosts (1937) bezalako filmek maindirez jantzitako mamu klasikoa pertsonaia maitagarri eta dibertigarri bihurtzen lagundu zuten.
Hileta-tradiziotik mozorrora
Denborarekin, irudikapen hori Halloweenen txertatu zen. Eta, hain zuzen ere, hor bihurtu zen Halloweeneko mozorro sinple eta ezagunenetako bat. Oihal zahar bat, bi zulo eta… bat-batean mamu mozorroa prest daukazu!
Eta mamu, hileta eta etxe sorginduei buruz ari garenez, hemen dituzu Halloweenarekin lotutako ingelesezko hitz eta esamolde batzuk:
👻 Ghost → mamua
⚰️ Burial → hileta
🪦 Grave → hilobia
🕯️ Haunted → sorgindua
🏚️ Haunted house → etxe sorgindua
👻 Apparition → agerpena
🧟 The dead → hildakoak
🎃 Trick or treat! → Trukoa edo tratua!
Eta sasoi honetarako esamolde ezin hobea: “I got the chills!” → Oilo-ipurdia jarri zait!
Beraz, hurrengoan izara zuri batez jantzitako mamu bat ikusten duzunean… jakingo duzu itxuraz hain mozorro sinple horren atzean mendeetako historia dagoela. 👻
London
Closer than you think!
