Jatorrizko Bertsioaren garrantzia
Gogoan dut, oraindik, Clint Eastwood-en ahotsa bikoiztu gabe entzun nuen lehen aldian izan nuen ustekabea. Espainian, Constantino Romero zen Clint-en bikoizlea, ahots eder eta sakoneko bikoizketa aktorea. Harry el Sucio edo Darth Vader opera-baritono gisa entzuten genituen. Harry el Sucio bikoiztu gabe ikusteko aukera izan nuenean, sofan jarri nintzen hunkituta, azkenean Harry gogorraren ahotsa entzungo nuelako Clint-en ahotsean. Ez dut esperientzia gomendatzen. Clint ez da ahots sakoneko opera-baritono gisa entzuten. Ezta pentsatu ere.
Gaur egun, zineman estreinatzen diren film guztiak eta plataformetako telesail gehienak bikoiztuta daude, eta inoiz baino indartsuagoa da bikoizketaren industria (30000 langile baino gehiago ditu). Horrek esan nahi du jende gutxi arduratzen dela ikusten dituzten film eta serieak jatorrizko bertsioan bilatzeaz. Ángel Gabilondo Hezkuntza ministro ohiaren arabera, herritarrek atzerriko hizkuntza bat hitz egiteko gaitasuna islatzen duten herrialdeetako zerrenden behealdean beti agertzearen arrazoietako bat filmak, programak eta serieak espainierara bikoizteko tradizio luzea da.
Dena bikoiztu behar den, konplexua eta xehetasun asko dituen eztabaidan sartu nahi izan gabe, London School of Languages-en filmak eta telesailak jatorrizko bertsioan ikusteak dituen onurak ikusiko ditugu. Hori egiten duten ikasleek, oro har, hizkuntza ulertzeko gaitasun handiagoa dute, eta askoz errazago hitz egiten dute arin, esaten dutena askoz naturalagoa egiten duten esamoldeak erabiliz. Askotan, testu bat irakurtzen edo gelan audio bat entzuten ari garenean, ikasleren batek esaten du “hori telesail horretan entzun dut” eta ondorioz, askoz errazagoa da esamoldearekin geratzea.
Hizkuntza bat ikasteko gakoetako bat hizkuntza horren eraginpean egotea da. Gaur egun, edozein bikoiztu gabeko edukitara erraz sar daiteke, aukera hori ez zegoelarik duela urte gutxi. Ingelesa entzuteko eta irakurtzeko aukerak izugarri ugaldu dira, eta ikasle asko (batez ere nerabeak) ari dira horretaz baliatzen. Orain, Stranger Things edo Marvel-en azkeneko filma ingelesez ikusi dute; izan ere, horrela iruditzen zaie ez dutela xehetasunik galtzen, eta beren aktore gogokoenei entzun diezaiekete jatorrizko hizkuntzan hitz egiten, Constantino Romero-tik igaro gabe (eta bide batez, atsekabea aurrezten dute).
Nola egin dezakezue zuen seme-alabek jatorrizko bertsioan edukia ikusteari gustua har diezaioten? Erantzunik argiena, jakina, eredua ematea da. Gaur egun, telesailen eta filmen plataformek ia telebistako edukia ordezten dute, eta guztiek dute audioa jatorrizko bertsioan jartzeko aukera, botoi bat sakatze hutsarekin. Haurrek hasieratik ikusten badituzte marrazki bizidunak ingelesez, onartuko dute filmak jatorrizko bertsioan ikustea normala dela. Eta ez kezkatu: imajina dezakeguna baino askoz gehiago ulertzen dute, batez ere Dora la Exploradora ikusi beharrean Dora the Explorer ikusten badute ikus-entzunezko edukia ikusten hasten direnean. Ikasgelan ikusten duten edukitik askoz haratago doazen hiztegia eta adierazpenak ere ikasiko dituzte.
Ikasleei proposatzen diegun ingeles edukia, batez ere helduena (nerabeek ez dute zalantzarik horri buruz), ea azpitituluak dituen edukia ikusi behar duten. Eta bigarren zalantza saihestezina da ea azpitituluek gehiago laguntzen duten jatorrizko hizkuntzan edo gaztelaniaz (edo euskaraz!). Dena mailaren araberakoa da. Zuen maila baxua bada, ikusten ari zaretena galdu gabe jarraitzeko aukera emango dizue gaztelaniazko azpitituluek, eta aldi berean, garunak loturak garatzen ditu gaztelaniazko adierazpenen eta haien baliokidearen artean, jatorrizko hizkuntzan. Maila ertaina edo altua duzuenontzat, onena azpitituluak jatorrizko bertsioan egotea da, irakurtzen duzunaren eta entzuten duzunaren artean zuzeneko erreferentziak ezar ditzazuen. Azkenik, maila aurreratuenetarako baliagarriena azpitituluak alde batera uztea da, nahiz eta beti egongo diren ulertzen ez ditugun esamoldeak edo hitzak.
Jatorrizko bertsioan edukia ikusteak hainbat abantaila ditu. Aukeratu zuen arrazoi berezia horretarako, eta jakina, ohitu txikienak marrazki bizidunak ingelesez ikustera, betiko mantenduko bait dute ohitura hori. Eta badakit “Luke, yo soy tu padre” Constantino Romero-ren ahotsean beti izango dela “Luke, I am your father” baino askoz hobea, baina gazteenek duten abantaila nagusia da oraindik ez dakitela. Ziurtatu inoiz ez dutela deskubrituko.
