IS IT REALLY IRONIC? KLASIKO BAT DESMUNTATUZ
Jakingo duzuenez, London School of Languages-en musika erabiltzea gustatzen zaigu hizkuntza aztertzeko, eta gaur 90eko hamarkadako ereserki absolutu bat dakarkizuegu. Hamarkada horretan hazi bazinen, ezinezkoa da Alanis Morissette auto batean euripean abesten ez ezagutzea Ironic bideoklipean. Mundu mailan sekulako arrakasta izan zuen, Grammy-a irabazi zuen eta garai oso bat definitu zuen. Eta, hamarkada batzuk geroago, belaunaldi oso ezberdinak entzuten eta aitortzen dituen abestia izaten jarraitzen du… nahiz eta bere letrak zeresan handia ematen jarraitzen duen.
English Through Pop Culture edizio honetan, abestiaren mezua eta letra atzean dagoen eztabaida linguistikoa aztertuko ditugu, eta bere letra deszifratuko ditugu zure ingelesa hobetzeko.
“Ironic”-en paradoxa nagusia
Urteetan zehar, “Ironic” ingeles irakasleentzat buruko mina ikaragarria izan da. Zergatik? Izan ere, Alanisek deskribatzen dituen egoerak ez dira, teknikan “ironikoak”. Ingelesez, euskaraz bezala, ironia (irony) gertatzea nahi denaren eta azkenean gertatzen denaren arteko inkongruentzia edo diskordantzia dakar, askotan patuaren ukitu krudel edo umoretsuarekin. Alanisek abesten duena, gehienbat, zoritxarrak, zorte txarra (bad luck) edo kointzidentzia desegokiak (inconvenient coincidences) dira.
- Rain on your wedding day ez da ironia, zorte txarra baizik.
- A black fly in your Chardonnay nazkagarria da, baina ez ironikoa.
- A free ride when you’ve already paid, ez da ironia, frustrazioa baizik.
- A “No Smoking” sign on your cigarette break, ez da ironikoa, erretzaile guztientzat eragozpena baizik.
Abestiaren benetako ironia da “Ironic” izeneko abesti batean ez dela benetako ironia egoerarik azaltzen. Hori bai ironikoa! Alanis berak adierazi du urteetan zehar letra ez dela linguistikoki zehatza, baina transmititzen duen emozioa dela balio duena.
Letren bidez ingelesa ikastea
Zentzu linguistikoak eta hizkultza polemikak alde batera utzita, “Ironic”-en letra tresna bikaina da ingelesa ikasteko B1/B2 maila bitartekoentzat. Hona hemen abestiaren esaldi nagusienetako batzuk, azter ditzagun:
- A free ride when you’ve already paid: Esaldi hau aproposa da “A free ride” kontzeptua ikasteko. Abestian, aurrez ordainduta duzun unean doako aukera bat iristen dela adierazten du.
-
- Bizitza errealean: Metaforikoki erabiltzen da askotan. Norbaitek “there’s no such thing as a free ride” esaten badu, ez duela ezer doan esan nahi edo dena ahalegin baten bidez lortu behar dela esan nahi du.
- 10.000 spoons when all you need is a knife: Hemen Alanisek hiperbole bat erabiltzen du (exagerazio handia) baliogabetasuna deskribatzeko.
-
- Datu bitxia: Hau da zaleen esaldirik gustukoena abestiaren barre egiteko. 10.000 koilara izatea ez da ironikoa, inventario oso bitxi bat baizik!
- Mr. Play It Safe: Bertso batean, Alanisek hegan egiteko beldurra zuen gizon bat deskribatzen du. “Mr. Play It Safe” deitzen dio. Adierazpen finkoa da eta “seguru jokatu” edo “ez arriskatu” esan nahi du.
-
- Ingelesez ezizen sarkastikoa da: Lagun bat baduzu inoiz janari berriak edo kirol arriskutsuak probatu nahi ez dituena, esango zenioke: “Don’t be such a Mr. Play It Safe!”.
- Life has a funny way of sneaking up on you: Hau abestiaren mezua nagusia da. “To sneak up on someone” esan nahi du norbaitekin isilean hurbiltzea, konturatu gabe (atzetik beldurtzea).
-
- Alanis-ek modu metaforikoan erabiltzen du: bizitzak sorpresa ematen dizu espero ez duzunean, bat-batean “zure gainera erortzen da”.
Alanis-en “Life Lesson”
“Ironic” en, Morissettek planek izorratzen gaituzten arren, gure itxaropenei buruz hausnartzera gonbidatzen gaituzten egoerak deskribatzen ditu. Bizitzak ustekabeko uneak dituela erakusten du, batzuetan bad luck besterik ez diren arren, geure zoritxarraz barre egitera behartzen gaituztenak.
Azkenean, benetako ironia da abestia mundu mailako arrakasta bihurtu zela bere “akats” linguistikoagatik. Alanisek giza frustrazio hori harrapatzeko duen trebetasunari esker, hamarkada batzuk geroago, bere leloa oihukatzen jarraitzen dugu autoan.
Errepaso honen ondoren, Alanis irratian entzuten duzun hurrengo aldian, esaldi bakoitza aztertzea ezin izango duzula saihestu ziur gaude. Baina orain, zure iritzia jakin nahi dugu: Zein izan da zure momenturik Alanis Morissette-na? Patuak sormen handia erakutsi zizun egun hura eta 10.000 koilara eman zizkizuna labana bakarra behar zenuenean. Kontaiguzu iruzkinetan gertatu zitzaizuna!
London
Closer than you think
